Mùa khô và nguy cơ cháy: cảnh báo cho gia đình, cơ sở

Mỗi năm khi mùa khô đến, số vụ cháy nổ tại Việt Nam lại tăng đột biến. Thống kê từ Bộ Công an cho thấy riêng 6 tháng đầu năm 2025, toàn quốc xảy ra 1.710 vụ cháy, làm 42 người thiệt mạng và 48 người bị thương, thiệt hại tài sản ước tính hơn 160 tỷ đồng. Trong đó, sự cố hệ thống và thiết bị điện chiếm đến 85,8% các vụ đã làm rõ nguyên nhân. Mùa khô và nguy cơ cháy là mối đe dọa thực sự mà không hộ gia đình hay cơ sở kinh doanh nào được phép chủ quan. Bài viết từ PCCC Thái Tuấn sẽ phân tích cụ thể các yếu tố rủi ro và biện pháp phòng tránh hiệu quả.

Vì sao mùa khô nguy cơ cháy tăng cao?

Mùa khô và nguy cơ cháy có mối liên hệ trực tiếp qua nhiều yếu tố môi trường và hành vi. Độ ẩm không khí giảm thấp khiến các vật liệu như gỗ, giấy, vải, nhựa trở nên khô giòn và dễ bắt lửa hơn đáng kể so với mùa mưa. Một tàn thuốc lá hoặc tia lửa nhỏ trong điều kiện bình thường có thể không gây cháy, nhưng khi độ ẩm xuống thấp, chỉ cần tiếp xúc ngắn đã đủ bắt lửa.

Đồng thời, nhiệt độ cao khiến nhu cầu sử dụng điện tăng vọt – điều hòa, quạt điện, tủ lạnh hoạt động liên tục tạo tải lớn lên hệ thống điện. Những đường dây điện vốn đã cũ kỹ hoặc không đúng tiết diện nay phải chịu thêm áp lực, dễ dẫn đến quá tải và chập mạch. Gió khô trong mùa khô còn đẩy nhanh tốc độ lan lửa, biến đám cháy nhỏ thành thảm họa trong thời gian ngắn.

Nguy cơ cháy tại hộ gia đình

Cháy tại nhà dân chiếm tỷ lệ 36,3% tổng số vụ cháy năm 2025 – con số cho thấy mùa khô và nguy cơ cháy ảnh hưởng trực tiếp nhất đến chính nơi ở của mỗi người. Nhiều ngôi nhà tại Việt Nam kết hợp ở và kinh doanh, tầng trệt chứa hàng hóa trong khi các tầng trên là nơi sinh hoạt, khiến rủi ro tăng gấp bội.

Các nguyên nhân gây cháy phổ biến tại hộ gia đình trong mùa khô bao gồm:

• Quá tải hệ thống điện – chạy điều hòa, quạt, bình nóng lạnh đồng thời trên đường dây không đủ tải
• Sạc xe đạp điện, xe máy điện trong nhà – pin lithium quá nhiệt trong điều kiện nắng nóng, bốc cháy khi sạc qua đêm
• Bất cẩn khi đun nấu – để bếp gas cháy không có người trông, dầu mỡ bắn vào lửa
• Thắp hương thờ cúng – tàn hương rơi vào vật liệu dễ cháy xung quanh bàn thờ
• Đốt vàng mã gần vật liệu dễ cháy – tro tàn bay vào mái tôn, mái lá hoặc kho chứa đồ
• Tích trữ xăng dầu, khí gas trong nhà không đúng quy cách

Nguy cơ cháy tại cơ sở kinh doanh, sản xuất

Cơ sở sản xuất và kinh doanh chiếm 14,7% tổng số vụ cháy, nhưng thiệt hại tài sản thường lớn hơn nhiều lần so với hộ gia đình. Mùa khô và nguy cơ cháy tại các cơ sở này đến từ sự kết hợp giữa khối lượng hàng hóa lớn, hệ thống điện phức tạp và quy trình sản xuất có nguồn nhiệt.

Nhà xưởng với mái tôn hấp thụ nhiệt mạnh trong mùa nắng, nhiệt độ bên trong có thể cao hơn bên ngoài 10–15°C. Kho hàng chứa vật liệu dễ cháy như giấy, vải, nhựa, hóa chất trong điều kiện nhiệt độ cao và thông gió kém trở thành “hộp lửa” chỉ chờ một tia lửa. Hệ thống điện công nghiệp hoạt động liên tục trong mùa cao điểm cũng dễ phát sinh sự cố hơn so với điều kiện thời tiết mát mẻ.

Thống kê cháy nổ – con số đáng báo động

Các số liệu thống kê cho thấy rõ mức độ nghiêm trọng của mùa khô và nguy cơ cháy tại Việt Nam:

Đặc biệt, 54,8% số vụ cháy năm 2025 xảy ra tại khu vực đô thị – nơi mật độ dân cư cao, nhà cửa san sát và nguy cơ cháy lan rất lớn.

Biện pháp phòng tránh cho hộ gia đình

Chủ động phòng ngừa trong mùa khô giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ cháy cho gia đình. Không cần đầu tư lớn, chỉ cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp cơ bản nhưng hiệu quả.

Về hệ thống điện: kiểm tra và thay thế dây dẫn cũ, lắp aptomat chống rò (RCCB) và aptomat chống quá tải (MCB), không câu nối điện tự phát, tắt các thiết bị không cần thiết trước khi đi ngủ và khi ra khỏi nhà. Đặc biệt không sạc xe điện trong nhà qua đêm – nên sạc ở khu vực ngoài trời hoặc tầng trệt gần lối thoát, có người giám sát.

Về nguồn lửa và nguồn nhiệt: không để bếp gas cháy khi không có người, khóa van gas sau khi nấu xong, bố trí bàn thờ bằng vật liệu không cháy và cách xa rèm cửa, quần áo. Không tích trữ xăng dầu trong nhà, nếu cần chỉ giữ lượng tối thiểu ở khu vực thông thoáng.

Biện pháp phòng tránh cho cơ sở kinh doanh

Cơ sở kinh doanh và sản xuất cần có kế hoạch phòng cháy bài bản hơn trong mùa khô để ứng phó với nguy cơ cháy tăng cao. Trách nhiệm thuộc về chủ cơ sở và phải được triển khai đến từng nhân viên.

Các biện pháp cần thực hiện:

• Kiểm tra toàn bộ hệ thống điện trước mùa khô – thay thế dây cũ, siết chặt mối nối, kiểm tra tải trên từng nhánh
• Sắp xếp hàng hóa dễ cháy cách xa nguồn điện và nguồn nhiệt tối thiểu 1 mét, đảm bảo thông gió cho kho hàng
• Kiểm tra toàn bộ thiết bị PCCC – bình chữa cháy còn hạn, hệ thống báo cháy hoạt động, sprinkler không bị che chắn
• Đảm bảo lối thoát nạn thông thoáng – không chất hàng hóa tại cầu thang, hành lang và lối ra vào
• Tổ chức diễn tập PCCC cho nhân viên ít nhất 1 lần trước mùa khô
• Phân công trực PCCC ngoài giờ làm việc tại các cơ sở có nguy cơ cao

Thiết bị PCCC nên trang bị trong mùa khô

Mùa khô là thời điểm thích hợp để rà soát và bổ sung thiết bị PCCC. Mỗi hộ gia đình và cơ sở kinh doanh nên trang bị tối thiểu các phương tiện sau để ứng phó kịp thời khi mùa khô và nguy cơ cháy đe dọa.

Xử lý khi phát hiện cháy

Khi phát hiện cháy trong mùa khô, phản ứng nhanh và đúng cách trong những phút đầu tiên quyết định mức độ thiệt hại. Quy trình xử lý cần được mọi thành viên trong gia đình và nhân viên tại cơ sở nắm rõ.

Các bước ưu tiên theo thứ tự: báo động cho mọi người xung quanh biết có cháy, gọi ngay 114 (Cảnh sát PCCC & CNCH) hoặc sử dụng ứng dụng “Báo cháy 114”, ngắt nguồn điện khu vực bị cháy nếu có thể tiếp cận an toàn, sử dụng bình chữa cháy tại chỗ để khống chế ngọn lửa ban đầu. Nếu đám cháy đã vượt tầm kiểm soát, ưu tiên thoát nạn ngay lập tức – đóng cửa phòng cháy lại để hạn chế lửa và khói lan, di chuyển theo lối thoát hiểm đã biết, không sử dụng thang máy.

Mùa khô và nguy cơ cháy là mối đe dọa không phân biệt quy mô – từ hộ gia đình nhỏ đến nhà máy sản xuất lớn đều có thể trở thành nạn nhân nếu chủ quan. Với thống kê hơn 1.700 vụ cháy chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, hành động phòng ngừa không thể chờ đợi. Kiểm tra hệ thống điện, trang bị thiết bị PCCC cơ bản, đảm bảo lối thoát nạn thông thoáng và nâng cao kỹ năng xử lý sự cố cho mọi thành viên là những việc cần làm ngay trước khi mùa khô bắt đầu. Liên hệ PCCC Thái Tuấn để được tư vấn trang bị bình chữa cháy, đầu báo khói và các thiết bị PCCC phù hợp cho gia đình và cơ sở kinh doanh.

• Website: https://pcccthaituan.vn
• Địa chỉ: 160 Tôn Đức Thắng, Đống Đa, Hà Nội
• Số điện thoại: 0941 299 995

PCCC Thái Tuấn chuyên cung cấp giải pháp phòng cháy chữa cháy toàn diện cho hộ gia đình và cơ sở kinh doanh, từ bình chữa cháy các loại, đầu báo khói, đầu báo gas đến hệ thống báo cháy tự động và sprinkler. Trước mỗi mùa khô, PCCC Thái Tuấn hỗ trợ kiểm tra, bảo trì và nạp lại bình chữa cháy tận nơi, đảm bảo thiết bị luôn sẵn sàng bảo vệ tài sản và tính mạng của bạn.