Hướng dẫn sử dụng vòi chữa cháy vách tường cho cơ sở

Hộp vòi chữa cháy vách tường (fire hose cabinet) được lắp đặt ở hầu hết chung cư, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại và nhà xưởng – nhưng khi cháy thật, nhiều người đứng trước tủ đỏ mà không biết mở kiểu gì, kéo vòi ra sao, van xoay hướng nào. Bình chữa cháy xách tay chỉ dập được đám cháy nhỏ trong 10–15 giây rồi hết, còn vòi vách tường cung cấp nước liên tục từ hệ thống cấp nước chữa cháy tòa nhà – là vũ khí mạnh nhất mà nhân viên và cư dân có thể tự sử dụng trước khi lực lượng PCCC chuyên nghiệp đến. Bài viết từ PCCC Thái Tuấn hướng dẫn sử dụng vòi chữa cháy vách tường chi tiết từng bước.

Cấu tạo hộp vòi chữa cháy vách tường

Hiểu cấu tạo trước giúp thao tác nhanh khi khẩn cấp – không phải lúng túng tìm từng bộ phận giữa khói lửa.

Hộp vòi chữa cháy vách tường gồm năm bộ phận chính nằm trong tủ kim loại sơn đỏ gắn tường hoặc âm tường. Cuộn vòi (fire hose reel hoặc vòi gấp) – ống cao su hoặc vải tráng cao su đường kính 25 mm hoặc 50 mm, dài 20–30 mét, cuộn trên giá quay hoặc gấp ziczac trong tủ. Van góc (landing valve) – van kim loại bạc hoặc đồng gắn trên ống nước chữa cháy đi âm tường, xoay tay quay để mở nước. Lăng phun (nozzle) – đầu phun kim loại gắn ở cuối vòi, có thể chỉnh tia nước từ tia thẳng tập trung sang tia phun sương rộng bằng cách xoay đầu lăng. Kính báo cháy – mặt kính mỏng trên cửa tủ, đập vỡ để mở tủ nhanh (một số tủ dùng chốt gài hoặc tay nắm thay vì kính). Nút ấn báo cháy – nhiều tủ tích hợp nút ấn đỏ kích hoạt còi báo cháy tòa nhà và khởi động bơm chữa cháy tự động.

Có hai dạng vòi phổ biến: vòi cuộn tự động (hose reel) – ống cao su nhỏ đường kính 25 mm cuộn trên tang trống quay, kéo ra dùng ngay không cần nối, phù hợp cho người không chuyên; và vòi gấp (lay-flat hose) – vòi vải dẹt đường kính 50 mm gấp ziczac trong tủ, lưu lượng lớn hơn nhưng cần kéo thẳng ra trước khi mở nước, thường dùng cho lực lượng PCCC cơ sở.

Quy trình 6 bước sử dụng vòi vách tường

Bước 1 – Báo cháy và gọi 114. Trước khi mở tủ vòi, ấn nút báo cháy trên tủ hoặc trên tường gần nhất để kích hoạt còi báo cháy toàn tòa nhà và khởi động bơm chữa cháy. Đồng thời gọi hoặc nhờ người gọi 114. Không tự chữa cháy một mình mà không báo cho ai biết.

Bước 2 – Mở tủ vòi. Nếu tủ có kính: đập vỡ kính bằng búa nhỏ gắn cạnh tủ hoặc bằng khuỷu tay (kính mỏng dễ vỡ). Nếu tủ có chốt gài hoặc tay nắm: kéo mở trực tiếp. Nhiều tủ hiện đại không khóa – chỉ cần kéo cửa.

Bước 3 – Kéo vòi đến vị trí cháy. Với vòi cuộn tự động: kéo đầu lăng phun ra, tang trống tự xoay nhả vòi – kéo vòi chạy đến vị trí cách đám cháy khoảng 3–5 mét. Với vòi gấp: kéo đầu lăng phun ra, vòi tự bung từng lớp gấp – kéo thẳng toàn bộ vòi ra sàn trước khi mở nước, vòi còn gấp mà mở nước sẽ phồng tắc không có nước ra đầu lăng. Kéo vòi men theo tường, tránh vắt qua góc nhọn hoặc cạnh sắc làm gập vòi.

Bước 4 – Mở van nước. Quay lại tủ vòi, xoay tay quay van góc ngược chiều kim đồng hồ để mở nước – xoay hết cỡ. Nước từ hệ thống ống chữa cháy tòa nhà chảy vào vòi. Nếu tủ có van tự động (mở khi kéo vòi), bước này có thể đã hoàn thành tự động – kiểm tra bằng cách cảm nhận vòi căng cứng khi có nước.

Bước 5 – Phun nước dập lửa. Chạy đến đầu lăng phun đã kéo ra vị trí. Cầm lăng phun bằng hai tay – tay trước nắm thân lăng, tay sau nắm vòi ngay phía sau lăng để chống giật. Xoay đầu lăng chọn kiểu phun: tia thẳng (jet) – nước tập trung mạnh bắn xa 8–10 mét, dùng khi đám cháy xa hoặc cần xuyên qua ngọn lửa; tia phun sương (fog/spray) – nước phân tán thành màn sương rộng 2–3 mét, dùng khi tiến gần đám cháy, tạo lá chắn nhiệt bảo vệ người phun và tăng diện tích dập lửa. Hướng tia nước vào gốc lửa – quét qua lại từ mép gần đến mép xa của đám cháy.

Bước 6 – Tiến dần và dập sạch. Khi lửa yếu dần, chuyển sang tia phun sương và tiến lại gần. Phun nước phủ toàn bộ bề mặt vật liệu đã cháy – làm nguội triệt để than hồng bên trong, ngăn bùng phát lại. Không tắt nước ngay khi ngọn lửa vừa tắt – tiếp tục phun thêm 1–2 phút làm mát.

Cần ít nhất hai người

Sử dụng vòi vách tường hiệu quả nhất khi có ít nhất hai người phối hợp: một người ở tủ vòi mở van và kiểm soát nguồn nước, một người ở đầu vòi phun nước dập lửa. Nếu chỉ có một người, phải chạy đi chạy lại giữa tủ van và đầu vòi – mất thời gian và nguy hiểm. Khi tập huấn PCCC cơ sở, luôn phân công cặp đôi vòi chữa cháy cho mỗi tầng.

Người mở van cần chờ người cầm lăng phun hô “sẵn sàng” rồi mới mở – tránh nước bất ngờ phun mạnh giật lăng văng khỏi tay. Khi cần dừng phun (di chuyển vị trí, người bị thương), người cầm lăng hô “tắt nước” – người ở van xoay đóng van xuôi chiều kim đồng hồ.

Lưu ý an toàn quan trọng

Không dùng nước cho cháy điện đang mang điện. Nước dẫn điện – phun vào tủ điện hoặc thiết bị đang có điện gây điện giật chết người. Phải ngắt cầu dao tổng trước khi dùng vòi nước. Nếu không ngắt được điện, dùng bình CO2 hoặc bình bột ABC thay vì vòi nước.

Không dùng nước cho cháy dầu mỡ. Nước đổ vào dầu cháy gây nổ hơi nước bắn dầu tung tóe. Cháy dầu mỡ bếp dùng chăn dập lửa hoặc bình chuyên dụng loại K.

Không phun tia thẳng khi đứng quá gần. Áp lực tia thẳng mạnh – phun gần thổi tung vật liệu cháy ra xung quanh, lan rộng đám cháy. Khi ở gần (dưới 3 mét), chuyển sang tia phun sương.

Cảnh giác phản lực vòi. Vòi đường kính 50 mm khi mở hết van tạo phản lực mạnh – một người nhỏ nhẹ khó giữ vững. Luôn cầm hai tay, chân trước chân sau tạo thế vững, tựa lưng vào tường nếu có thể.

Kiểm tra tủ vòi định kỳ

Kiểm tra hàng tháng: cửa tủ mở được dễ dàng, kính còn nguyên (nếu có), vòi không mốc mục nứt, lăng phun xoay chuyển kiểu phun trơn tru, van góc xoay được không bị kẹt rỉ, nút ấn báo cháy còn hoạt động. Mỗi 6 tháng: kéo vòi ra thẳng kiểm tra toàn bộ chiều dài – không thủng, rách, phồng bất thường. Mỗi năm: thử mở van cho nước chảy kiểm tra lưu lượng và áp suất – phối hợp với đơn vị quản lý tòa nhà.

Hướng dẫn sử dụng vòi chữa cháy vách tường gói gọn: ấn nút báo cháy, mở tủ kéo vòi thẳng đến vị trí, mở van ngược chiều kim đồng hồ, phun gốc lửa quét qua lại – và luôn cần ít nhất hai người phối hợp. Vòi vách tường là vũ khí chữa cháy mạnh nhất có sẵn tại mỗi tầng – nhưng chỉ phát huy khi nhân viên biết dùng. Liên hệ PCCC Thái Tuấn để được tư vấn lắp đặt hệ thống vòi chữa cháy vách tường và tổ chức tập huấn thực hành cho cơ sở.

• Website: https://pcccthaituan.vn
• Địa chỉ: 160 Tôn Đức Thắng, Đống Đa, Hà Nội
• Số điện thoại: 0941 299 995

PCCC Thái Tuấn cung cấp trọn bộ hệ thống vòi chữa cháy vách tường – tủ PCCC, vòi cuộn tự động, vòi gấp D50, lăng phun đa chế độ, van góc và phụ kiện kèm theo – hàng chính hãng đạt TCVN. Đội ngũ PCCC Thái Tuấn hỗ trợ thiết kế, lắp đặt, nghiệm thu và tập huấn sử dụng cho nhân viên tại cơ sở.