Cách dùng bình chữa cháy bột ABC an toàn, hiệu quả

Bình chữa cháy bột ABC là loại bình phổ biến nhất tại Việt Nam – có mặt từ hộ gia đình, trường học đến nhà xưởng, kho hàng. Dập được cả ba loại đám cháy A (chất rắn), B (chất lỏng) và C (khí, thiết bị điện) nhưng nhiều người chưa từng cầm bình thật, đến khi cháy thì lúng túng không biết rút chốt kiểu gì, phun vào đâu. Bài viết từ PCCC Thái Tuấn hướng dẫn cách dùng bình chữa cháy bột ABC từng bước chi tiết, kèm sai lầm cần tránh.

Nhận biết nhanh bình bột ABC

Bình bột ABC nhận biết bằng ba đặc điểm: vỏ thép sơn đỏ có đồng hồ áp suất tròn gắn cạnh cò bóp – mặt kính chia ba vùng màu (đỏ–xanh–vàng), kim nằm vùng xanh là bình còn áp suất tốt; vòi phun nhỏ ngắn bằng cao su đen, khác biệt rõ so với loa phun phễu rộng của bình CO2; và nhẹ hơn nhiều so với bình CO2 cùng dung tích – bình 4 kg bột nặng tổng khoảng 6–7 kg.

Bên trong bình chứa bột amoni photphat khô được nén bằng khí nitơ (N₂). Khi phun, bột phủ lên bề mặt vật cháy tạo lớp màng cách ly oxy, đồng thời kìm hãm phản ứng cháy dây chuyền và hấp thụ nhiệt. Nhờ cơ chế “phủ màng” này, bột ABC đặc biệt hiệu quả với đám cháy chất rắn có than hồng – lớp bột bám trên bề mặt ngăn bùng phát lại.

Quy trình 5 bước sử dụng bình bột ABC

Bước 1 – Đánh giá và lắc bình. Xác nhận đám cháy còn nhỏ, có lối thoát phía sau lưng. Lấy bình khỏi giá đỡ, lắc đảo bình 3–4 lần để bột tơi ra – bột để lâu dễ bị nén chặt đóng bánh dưới đáy bình, không lắc thì phun ra yếu hoặc tắc vòi. Đây là bước nhiều người bỏ qua.

Bước 2 – Tiếp cận và đứng đúng vị trí. Mang bình đến cách đám cháy 1,5–2 mét. Đứng xuôi gió (gió thổi từ lưng về phía lửa). Nếu trong phòng kín, đứng gần cửa ra vào để sẵn sàng thoát nếu lửa bùng lớn hơn.

Bước 3 – Rút chốt an toàn. Tay trái giữ chắc bình bằng tay cầm, tay phải móc ngón trỏ vào vòng chốt kim loại vàng đồng trên cò bóp, giật mạnh dứt khoát ra ngoài – bẻ đứt kẹp chì niêm phong. Chốt rút xong, cò bóp sẵn sàng hoạt động.

Bước 4 – Hướng vòi và bóp cò theo kỹ thuật PASS. Tay trái cầm vòi phun hướng về phía đám cháy, tay phải bóp cò – bột trắng phun ra mạnh từ đầu vòi. Áp dụng kỹ thuật PASS:

• Aim – Hướng vòi phun vào gốc ngọn lửa (chân lửa tiếp xúc bề mặt vật cháy), không phun lên ngọn lửa phía trên.
• Squeeze – Bóp cò đều tay, ổn định, không bóp giật cục.
• Sweep – Quét vòi phun qua lại hình quạt từ trái sang phải bao phủ toàn bộ diện tích gốc lửa. Bắt đầu từ mép gần nhất của đám cháy, quét dần ra xa. Khi lửa tắt dần, tiến lại gần hơn và phun phủ thêm lớp bột lên bề mặt đã tắt.

Bước 5 – Phủ thêm và quan sát. Sau khi lửa tắt, phun thêm một lớp bột mỏng phủ lên toàn bộ bề mặt vật đã cháy – lớp phủ này ngăn than hồng âm ỉ bùng phát lại khi tiếp xúc oxy. Quan sát ít nhất 30 giây, đặc biệt với đám cháy gỗ, giấy, vải có than hồng sâu bên trong.

Thời gian phun và phạm vi hiệu quả

Bình 2 kg phun liên tục khoảng 6–8 giây, tầm xa 2–3 mét. Bình 4 kg phun 10–15 giây, tầm xa 3–4 mét. Bình 8 kg phun 15–20 giây, tầm xa 4–5 mét. Thời gian phun ngắn hơn hầu hết mọi người nghĩ – nên phải nhắm đúng gốc lửa ngay từ giây đầu tiên, không phun thử lên trời.

Bột ABC hiệu quả cả trong nhà lẫn ngoài trời. Bột nặng hơn khí CO2 nên ít bị gió thổi bay – đây là lợi thế lớn so với bình CO2 khi dùng ngoài trời. Tuy nhiên khi phun trong phòng kín, bột bay lơ lửng tạo đám mây trắng dày đặc giảm tầm nhìn nghiêm trọng – mở cửa thông gió sau khi dập xong.

Sai lầm phổ biến cần tránh

Không lắc bình trước khi phun. Bột nén lâu ngày đóng bánh cứng dưới đáy – phun ra yếu, tắc vòi hoặc bột ra từng cục không phủ đều. Lắc 3–4 lần mỗi khi lấy bình ra là thói quen bắt buộc.

Phun vào ngọn lửa thay vì gốc lửa. Bột bay qua ngọn lửa mà không chạm bề mặt vật cháy – lửa không tắt mà bột thì hết. Luôn hướng vòi phun chếch xuống nhắm chân lửa.

Đứng ngược gió. Gió thổi bột bay ngược vào mặt – bột vào mắt gây cay xót, vào mũi gây khó thở, đồng thời bột không đến được đám cháy. Luôn đứng xuôi gió.

Tiến quá gần đám cháy. Đứng quá gần (dưới 1 mét) khiến áp lực phun mạnh thổi tung vật liệu cháy ra xung quanh thay vì dập tắt – đặc biệt nguy hiểm với cháy chất lỏng. Giữ khoảng cách 1,5–2 mét, tiến gần dần khi lửa đã yếu.

Dùng bình bột ABC cho phòng server. Bột bám kín bảng mạch, ổ cứng, quạt tản nhiệt – gây hư hỏng không phục hồi được, thiệt hại có thể lớn hơn thiệt hại do cháy. Phòng server cần bình CO2 hoặc hệ thống khí sạch.

Kiểm tra bình bột ABC định kỳ

Kiểm tra hàng tháng bằng mắt: đồng hồ áp suất kim nằm vùng xanh là tốt, nằm vùng đỏ cần nạp lại; vỏ bình không méo, phồng, gỉ sét; cò bóp và chốt an toàn còn nguyên; vòi phun không tắc, không rách. Mỗi 6 tháng lật ngược bình và lắc – nếu cảm nhận bột chuyển động tơi là bình còn tốt, nếu không thấy bột di chuyển có thể bột đã đóng bánh cần mang đi bảo dưỡng. Nạp lại bình khi đã sử dụng dù chỉ phun một phần, hoặc khi đồng hồ áp suất chỉ vùng đỏ.

Cách dùng bình chữa cháy bột ABC hiệu quả nhất gói gọn: lắc bình trước khi phun, hướng vòi vào gốc lửa quét qua lại, phủ thêm lớp bột sau khi tắt ngăn bùng phát lại. Bình bột ABC đa năng, rẻ, dễ dùng – là lựa chọn hàng đầu cho gia đình, văn phòng và kho hàng. Liên hệ PCCC Thái Tuấn để được tư vấn chọn dung tích bình phù hợp và hướng dẫn thực hành tại cơ sở.

• Website: https://pcccthaituan.vn
• Địa chỉ: 160 Tôn Đức Thắng, Đống Đa, Hà Nội
• Số điện thoại: 0941 299 995

PCCC Thái Tuấn cung cấp bình chữa cháy bột ABC dung tích 1 kg, 2 kg, 4 kg, 8 kg và bình xe đẩy 35 kg – hàng chính hãng có tem kiểm định. Đội ngũ PCCC Thái Tuấn hỗ trợ tập huấn thực hành sử dụng bình bột tại cơ sở, kiểm tra bảo dưỡng định kỳ và nạp lại bình đã qua sử dụng.